flaga PL flaga EN

Czemu służy odpuszczanie zahartowanej stali?

Odpuszczanie jest to proces obróbki cieplnej polegający na grzaniu do odpowiedniej temperatury uprzednio zahartowanej stali. Ma to na celu zniwelowanie naprężeń hartowniczych, zmianę własności fizycznych oraz podniesienie udarności danego materiału. Odbywa się to kosztem zmniejszenia twardości w zahartowanej stali. Przeczytaj, jak dokładnie przebiega ten proces i jakie są z tego korzyści.

 

Przebieg procesu odpuszczania

 

 

Zahartowany przedmiot jest rozgrzewany do temperatury niższej od temperatury przemiany eutektoidalnej, czyli od 150 do 650oC. Jest on utrzymywany w takiej temperaturze przez pewien czas, a następnie schładzany. Proces ten zazwyczaj przeprowadza się w specjalnych piecach do odpuszczania, które mogą być wyposażone w opcję gazu ochronnego zapobiegającego utlenianiu się powierzchni podczas obróbki. Wyróżnia się trzy rodzaje odpuszczania:

  • odpuszczanie niskie – stosuje się je do stali narzędziowych przy temperaturach od 150 do 250oC. Usuwa naprężenia hartownicze i zachowuje przy tym wysoką trwałość poprzez utrzymanie dużego udziału martenzytu w strukturze.
  • odpuszczanie średnie – wykonuje się je w temperaturach od 250 do 500oC. Znaczne obniżenie twardości pozwala uzyskać wysoką sprężystość i wytrzymałość. Zastosowanie dotyczy obróbki resorów, sprężyn, części samochodowych i mechanizmów pracujących na uderzenie.
  • odpuszczanie wysokie – przeprowadza się je powyżej 500oC. Dzięki niemu zyskuje się wysoką wytrzymałość kosztem twardości. Taką stal wykorzystuje się do obróbki skrawaniem.

W przypadku niektórych gatunków stali oprócz określonej temperatury ważny jest także czas. Dłuższe podtrzymywanie poskutkuje bowiem wyższą temperaturą odpuszczania i bezpieczniejszym sposobem dochodzenia do pożądanych właściwości.

 

Korzyści wynikłe z odpuszczania

 

 

Stal poddana hartowaniu staje się podatna na samoistne pękania, wykazuje wysoki stan naprężeń wewnętrznych i ma niską ciągliwość. Przy zastosowaniu określonych parametrów temperatury i czasu można dostosowywać stosunek twardości do ciągliwości w zależności od późniejszego zastosowania wybranych elementów. Możliwe jest otrzymanie najwyższej granicy wytrzymałości i plastyczności przy odpowiedniej ciągliwości, udarności i obrabialności materiału. Odpuszczanie stali jest to więc proces, który praktycznie usuwa wady, jakie wykazuje stal hartowana.  Warto jednak zaznaczyć, że w niektórych gatunkach może dojść do tzw. kruchości odpuszczania. Występuje ona w wersji nieodwracalnej (powoduje zmniejszenie odporności na pękanie) oraz odwracalnej. Można jednak tego uniknąć poprzez stosowanie się do obszarów temperaturowych wskazanych przez dostawców stali lub przez zastosowanie innego środka chłodzącego, np. oleju lub wody.

Wróć do bloga

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług, zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.
Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację dla stosowanych tu narzędzi.