flaga PL flaga EN

Twardościomierze i ich rola w kontroli jakości

Produkcja różnego rodzaju elementów metalowych musi być poprzedzona badaniami, które dowiodą, jakie siły będą na nie oddziaływać i w związku z tym, z jakich materiałów należy je wykonać. Twardość materiału i wytrzymałość gotowych części sprawdza się za pomocą twardościomierzy.

Wybrane rodzaje metod stosowanych do badania twardości metali

 

Twardość mierzy się według różnych metod. W przypadku metali korzysta się ze skali Rockwella, Brinella, Vickersa i Shore’a, które dokonuje się poprzez wciskanie twardszego od badanego materiału wgłębnika. Twardościomierze Rockwella dokonują pomiaru za pomocą diamentowego stożka lub stalowej, hartowanej kulki. Dokładna procedura została opisana w normie PN-EN ISO 6508. Próba pozostawia na przedmiocie ledwie widoczną skazę, dlatego można ją przeprowadzać na gotowych wyrobach. Twardość Rockwella oznacza się HR w skalach:

  • dla stali hartowanych,
  • stali niehartowanych i metali nieżelaznych,
  • próbek o niewielkich rozmiarach i cienkich grubościach.

Jej zakres wynosi od 20 miękkich stopów do 100 dla stali hartowanej.

Twardość w skali Brinella oznacza się HBW. Próbka jest badana za pomocą kulki z węglików spiekanych. Dokładną procedurę można znaleźć w normie PN-EN ISO 6506. Tego rodzaju metoda charakteryzuje się dużym, niszczącym naciskiem, dlatego stosuje się ją np. przy odbiorze materiałów hutniczych.

Twardość metodą Vickersa mierzy się poprzez wgniecenie w powierzchnię danego materiału czworobocznego foremnego ostrosłupa diamentowego. Wartość liczbową podaje się w HV. Jest to badanie, które łączy dwie powyższe metody, tzn. stosuje uniwersalną skalę dla wszystkich klas materiałów jak w metodzie Brinella, lecz umożliwia także sprawdzenie cienkich elementów jak w przypadku twardościomierza Rockwella. Pomiar tą metodą przeważnie można wykonywać na gotowych elementach ze względu na niską inwazyjność. Jest to jednak bardzo czasochłonny proces, dlatego stosuje się go rzadziej.

Pomiar Shore’a odbywa się metodą dynamiczną na dużych przedmiotach w przypadku, gdy nie da się zastosować metod statycznych. Proces polega na opuszczeniu bijaka z określonej wysokości. Uderzenie nie powoduje poważnych zniszczeń. Choć przyjęło się, że twardość metodą Shore’a mierzy się twardościomierzem, w rzeczywistości są to skleroskopy do metali.

 

Znaczenie kontroli jakości

 

Dobór odpowiedniej procedury i urządzenia uzależnia się od rodzaju produktu. Dla każdego z materiałów powstały metody klasyfikacji, pomiary twardości i skale pomiarowe. Wartości z różnych metod zazwyczaj nie da się porównać. Przeprowadzanie kontroli jakości umożliwia standaryzację produkcji i powtarzalność jakości w elementach seryjnych. Kontrola z użyciem twardościomierzy pozwala zachować narzucone standardy i wyrabiać produkty według określonej dokumentacji. Dzięki temu elementy złączne, wyroby nietypowe czy różnego rodzaju inne części metalowe trafiają do firm, w których mogą być dalej wykorzystywane m.in. do produkcji maszyn i urządzeń.

Wróć do bloga

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług, zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.
Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację dla stosowanych tu narzędzi.